Umowa kredytu powiązana z walutą EUR, USD

Czy tylko umowa o kredyt frankowy może być nieważna?

W ostatnich latach hasła takie jak „unieważnienie kredytu frankowego” czy „nieważność umowy CHF” dominują w wynikach wyszukiwania.

Wielu kredytobiorców zastanawia się jednak: czy tylko kredyt frankowy może być nieważny?

Odpowiedź brzmi: nie.

Nieważność umowy kredytu może dotyczyć również kredytów powiązanych z innymi walutami obcymi – w tym euro (EUR) oraz dolarem amerykańskim (USD) itd.

Dlaczego kredyt frankowy jest najczęściej unieważniany?

Masowe pozwy dotyczące kredytów CHF są efektem utrwalonej linii orzeczniczej, ukształtowanej m.in. przez wyroki Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej oraz Sąd Najwyższy.

Sądy wielokrotnie wskazywały, że:

• klauzule przeliczeniowe odwołujące się do tabel kursowych banku mogą być niedozwolone,
• brak przejrzystości mechanizmu indeksacji narusza prawa konsumenta,
• po usunięciu klauzul abuzywnych umowa kredytu nie może być dalej wykonywana, co prowadzi do jej nieważności.

To właśnie wadliwa konstrukcja mechanizmu waloryzacji była kluczowa – nie sam fakt powiązania kredytu z frankiem szwajcarskim.

Czy kredyt w EUR lub USD może zostać unieważniony?

Tak.

Kredyt w euro (EUR) lub dolarze amerykańskim (USD) również może zostać uznany za nieważny, jeżeli zawiera analogiczne wady prawne jak kredyt frankowy.

Dotyczy to w szczególności sytuacji, gdy:

• bank jednostronnie ustalał kurs przeliczeniowy,
• umowa nie określała jasnych zasad wyznaczania kursu waluty,
• konsument nie został rzetelnie poinformowany o ryzyku walutowym,
• wysokość zobowiązania była uzależniona od mechanizmu niepodlegającego kontroli klienta.

Z perspektywy prawnej nie ma znaczenia, czy walutą był CHF, EUR czy USD itp. Znaczenie ma konstrukcja umowy.

Dlaczego sporów o kredyty w euro i dolarze jest mniej?

W praktyce rynkowej kredytów w EUR i USD było w Polsce znacznie mniej niż kredytów frankowych. Skala sprzedaży kredytów powiązanych z frankiem szwajcarskim była nieporównywalnie większa, co przełożyło się na:

• większą liczbę pozwów,
• większą liczbę wyroków,
• większą rozpoznawalność problemu w mediach.

Mniejsza liczba umów powiązanych z walutą EUR czy USD nie oznacza jednak, że nie mogą one zostać zakwestionowane. Jeśli mechanizm indeksacji był wadliwy, kredyt w euro lub dolarze może podlegać takim samym zarzutom jak kredyt frankowy.

Kiedy możliwa jest nieważność kredytu walutowego?

Nieważność umowy kredytu „walutowego” (CHF, EUR, USD) może zostać stwierdzona, gdy:

• umowa zawiera klauzule abuzywne,
• mechanizm przeliczeniowy jest nieprecyzyjny,
• bank miał możliwość jednostronnego kształtowania wysokości zobowiązania,
• po usunięciu niedozwolonych postanowień umowa nie może dalej obowiązywać.

Każdy przypadek wymaga indywidualnej analizy treści umowy.

Podsumowanie

Nie tylko kredyt frankowy może być nieważny. Nieważność umowy kredytu może dotyczyć każdej waluty obcej – CHF, EUR lub USD – jeśli konstrukcja prawna umowy narusza przepisy chroniące konsumenta.

Kluczowe znaczenie ma treść konkretnej umowy, a nie waluta kredytu.